VIDEONI KO`RISHDAN OLDIN BUGUNGI DARS TARJIMA MATNINI O`QIB CHIQING!

1. Odamlar hayoti va faoliyatiga tayanch bo‘luvchi yuk mashinalari

1.1 Yuk mashinalarining (truck) jamiyatdagi o‘rni va vazifasi

Hurmatli tinglovchilar, siz ayni damda Yaponiyada yuk mashinasi haydovchisi bo‘lish uchun o‘z o‘qishingizni boshladingiz. Xo‘sh, Yaponiyada yuk mashinalari qanchalik faol va ular qanday muhim vazifalarni bajaradi?

Yuk mashinalari bizning kundalik hayotimizdagi oziq-ovqat, kiyim-kechak va turli maishiy buyumlardan tortib, sanoat mahsulotlari, ehtiyot qismlar va qurilish materiallarigacha tashiydi. Bundan tashqari, neft va gaz kabi suyuqlik yoki gaz ko‘rinishidagi moddalar ham ular orqali yetkaziladi. Hatto ulkan ko‘priklar va zavod uskunalari kabi maxsus yuklar ham aynan yuk mashinalarida tashiladi. Sizga kuryerlik xizmatlari (pochta) orqali keladigan posilkalar yoki do‘konlarga (konbini) mahsulot yetkazib berish ham yuk mashinalarining ishi hisoblanadi.

Garchi yuk tashish temir yo‘l, kema va samolyot orqali ham amalga oshirilsa-da, stansiya, port yoki aeroportdan keyingi manzilga yukni yetkazish baribir yuk mashinalari zimmasiga tushadi.

Ko‘rib turganingizdek, Yaponiyada mamlakat ichidagi yuklarning 90 foizdan ortig‘i aynan yuk mashinalari orqali tashiladi va bu insonlarning hayoti hamda ish faoliyatini ushlab turuvchi asosiy kuchdir. Shu sababli, yuk mashinasi haydovchilarini bemalol "Essential Worker" (Jamiyat hayoti uchun o‘ta zarur va o‘rnini bosib bo‘lmaydigan kasb egalari) deb atash mumkin.

1.2 Agar yuk mashinalarida tashish to‘xtab qolsa nima bo‘ladi?

Yuk tashish tizimi odamlarning ishlashi va kundalik hayoti uchun juda muhimdir. Agar butun Yaponiya bo‘ylab yuk mashinalarining harakati to‘xtab qolsa, tovarlar, ehtiyot qismlar va dori-darmonlarni yetkazib berish imkonsiz bo‘lib qoladi. Natijada, butun mamlakatdagi do‘konlar, zavodlar va shifoxonalarda ish to‘xtab qolishi mumkin.

Yaponiyaning o‘zida ham 2011-yilgi Buyuk Sharqiy Yaponiya zilzilasidan so‘ng darhol yoqilg‘i yetishmovchiligi yuzaga kelib, ko‘plab yuk mashinalari yurolmay qoldi. Shu sababli, bir muddat do‘konlardan (konbini va boshqalar) mahsulot sotib olishning iloji bo‘lmay qolgan edi.

Yevropa va Osiyo mamlakatlarida ish tashlashlar (strayk) sababli yuk mashinalari vaqti-vaqti bilan to‘xtab turadi. Bir safar Ispaniyada bo‘lib o‘tgan ish tashlash tufayli sisternalar (benzin tashuvchi mashinalar) yurmay qoldi va yoqilg‘i quyish shoxobchalariga benzin yetib bormadi. Natijada benzin taqchilligi yuzaga kelib, fuqarolar bozorga yoki shifoxonaga bora olmay, katta qiyinchiliklarga duch kelishdi.

Agar yuk mashinalari yuk tashimasa, xuddi shunday holat nafaqat do‘konlarda, balki zavodlardagi ishlab chiqarish jarayonida, bozorlarda va qurilish maydonlarida ham yuz berishi mumkin. Haydovchilar shuni bilib qo‘yishlari kerakki, yuk tashish iqtisodiy faoliyat va kundalik hayot uchun o‘ta muhim ahamiyatga ega.

1.3 Haydovchilik guvohnomasi tizimi hamda Tijorat va Shaxsiy yuk mashinalari o‘rtasidagi farq

◆ Haydovchilik guvohnomasi tizimi Yuk mashinasini boshqarish uchun uning kattaligiga mos keluvchi haydovchilik guvohnomasi talab qilinadi. Guvohnoma turiga qarab boshqarish mumkin bo‘lgan avtomobillar quyidagicha:

• Katta hajmli (Og‘ir) transport guvohnomasi (Large): Katta hajmli, o‘rta hajmli, yarim-o‘rta hajmli, oddiy va kichik maxsus avtomobillar.
• O‘rta hajmli transport guvohnomasi (Medium): O‘rta hajmli, yarim-o‘rta hajmli, oddiy va kichik maxsus avtomobillar.
• Yarim-o‘rta hajmli transport guvohnomasi (Semi-medium): Yarim-o‘rta hajmli, oddiy va kichik maxsus avtomobillar.
• Oddiy haydovchilik guvohnomasi (Ordinary): Oddiy avtomobillar va kichik maxsus avtomobillar.

◆ Tijorat (biznes) va Shaxsiy yuk mashinalarining farqi Yaponiyada ikki turdagi yuk mashinalari mavjud: "Tijorat (biznes) uchun" va "Shaxsiy foydalanish uchun".

1. Tijorat yuk mashinalari (Jigyouyou): Bu – Davlat (Yer, infratuzilma va transport vazirligi) tomonidan rasmiy ruxsat berilgan yuk tashish kompaniyalariga tegishli mashinalardir. Yaponiyada faqat shu turdagi mashinalargina mijozlarning yukini pul evaziga (haq to‘lanadigan xizmat sifatida) tashish huquqiga ega. Ularning davlat raqami belgisi "yashil fonda oq yozuv" bilan bo‘ladi va ular ko‘pincha "Yashil raqam" (Green number) deb ataladi.
2. Shaxsiy yuk mashinalari (Jikayou): Bu – kompaniya, do‘kon yoki jismoniy shaxslarning faqat o‘z yuklarini tashish uchun mo‘ljallangan mashinalaridir. Ular mijozlarning yukini pul evaziga tashishi mumkin emas. Ularning davlat raqami "oq fonda yashil yozuv" bilan bo‘ladi va ular "Oq raqam" deb ataladi.

2. Yuk mashinalari avariyalarining ijtimoiy ta'siri

2.1 Jamiyatga katta ta'sir ko‘rsatadigan yuk mashinasi avariyalari

Yuklarni xavfsiz, ishonchli va aniq manzilga yetkazish uchun har doim xavfsizlikni birinchi o‘ringa qo‘yish shart. Ayniqsa, yo‘l-transport hodisalari nafaqat insonlarning hayotdan ko‘z yumishi yoki jarohatlanishiga olib keladi, balki kompaniya boshqaruviga ham jiddiy zarar yetkazadi.

Boshqa yengil mashinalarga qaraganda korpusi katta va og‘ir bo‘lgan yuk mashinalari biror marta avariya sodir etsa, bu juda og‘ir (jiddiy) oqibatlarga olib keladi. Bu holat nafaqat jabrlanuvchiga, balki uning oila a'zolarining hayotiga ham ta'sir qiladi.

Shuningdek, bu yuk tashish sanoati va butun jamiyatga katta iqtisodiy zarar keltiradi. Unutmangki, bitta yuk mashinasi haydovchisining avariyasi tufayli ko‘plab boshqa transport kompaniyalarining haydovchilari ham salbiy munosabat yoki qiyinchiliklarga duch kelishi mumkin.

Tijorat yuk mashinasi haydovchilari oddiy haydovchilardan butunlay farq qiluvchi "Professional haydovchilar"hisoblanadi. Siz o‘zingizda "Men yuk mashinasini kasb sifatida boshqaryapman" degan professional ongni va "Mutlaqo avariya sodir etmasligim kerak" degan qat'iy ishonchni shakllantirishingiz zarur.